نصب نرم­افزار از منبع

نصب نرم­افزار روي لينوکس موضوع گسترده­اي است، زيرا هر نسخه­ي لينوکس سيستم مديريت Package خاص خود را دارد. با اين حال در تمامي انواع لينوکس امکان نصب نرم­افزار از روي کد منبع براي کاربر وجود دارد. با اين حال احتمالا شما دوست نداريد درگير اين فرايند شويد، مگر اينکه اطلاعاتي در مورد نحوه­ي استفاده از استورات لينوکس و سيستم فايل ان داشته باشيد. اگر شما در مورد اين دو موضوع چيزي نمي­دانيد، بهتر است ابتدا در مورد انها مطالعه کرده و سپس به اينجا برگرديد.

دستور Tar

نصب از روي منبع در هر سيستم لينوکسي قابل انجام است. بنابراين فراگرفتن آن تمرين خوبي است. فرايند نصب يک Package کمابيش به صورت زير است:

 tar zxvf packagename.tar.gz

در مثال بالا Packagename نام واقعي package اي است که مي­خواهيد نصب کنيد. دستور tar به همراه پارامتر zxvf يک فايل tar.gz را از حالت فشرده خارج کرده (غير فشرده مي­کند) و يک دايرکتوري حاوي تمام منابع استخراج شده مي­سازد. حالا بايد دايرکتوري کاري خود را با استفاده از دستور cd به اين دايرکتوري تغيير دهيد. معمولا نام دايرکتوري جديد همان نام Package منبع فشرده ولي بدون پسوند ".tar.gz" است. براي مثال اگر نام Package من "packagename,tar,gz´باشد، پس از اجراي دستور tar zxvf روي آن، يک دايرکتوري به نام "packagename" ايجاد مي­شود و سپس مي­توانم براي ورود به اين دايرکتوري جديد از دستور cd packagename استفاده کنم.

اگر از نام package اي که تازه ايجاد شده مطمئن نيستيد، Ls را تايپ کنيد.

./configure

پس از ورود به دايرکتوري جديد مي­خواهيم فرايند واقعي نصب را آغاز کنيم. در 99 درصد موارد براي انجام اين کار بايد تايپ کنيد

./configure

اين واقعا يک دستور نيست. هر package نصب معمولا scrpt اي به نام "configure" دارد. با قرار دادن يک نقطه و / قبل از نام script (مثلا "./configure) شما به لينوکس دستور اجراي آن script را مي­دهيد.سپس configure script کار خود را انجام مي­دهد، نوع ماشين شما، چيزهايي که قبلا نصب کرده­ايد، نوع لينوکسي که اجرا مي­کنيد و ... را بررسي مي­کند.

رايج­ترين مشکلي که در اين مرحله پيش مي­آيد اين است که configure script متوقف شده و اعلام مي­کند که کتابخانه­ي نرم­افزاري که کار نرم­افزار جيدي به ان وابسته است، موجود نسيت. اين مشکلي ايت که دليل اختراع سيستم مديريت package است. با اين حال اگر با اين خطا مواجه شويد، بايد از يک موتور جستجو براي يافتن نرم­افزاري که در پيغام خطا به آن اشاره شده استفاده کرده و سپس فرايند نصب را مجددا با اين Package جديد آغاز کنيد. بنابراين واقعا ممکن است نصب يک نرم­افزار به دليل جستجو و دانلود package هاي مورد نياز چندين روز طول بکشد.

Make

بياييد فرض کنيم که در حين اجراي configure script با هيچ خطايي مواجه نشده­ايد. در اين صورت بايد خوشحال باشيد و از فرشته­اي که مواظب شماست تشکر کنيد. دستور ديگري که در اين مرحله از فرايند نصب بايد تايپ کنيد Make است. به اين صورت

make

اين دستور واقعا نرم­افزار را براي شکا درست (کامپايل) مي­کند. در نهايت شما تعداد زيادي فايل کامپايل شده خواهيد داشت مه در مجموع نرم­افزار شما را مي­سازند. فرايند Male ممکن است بسته به سرعت ماشين شما و اندازه­ي منابع package اي که نصب مي­کنيد، کمي طول بکشد. اجراي برنامه­هاي ديگر نيز ممکن است سبب کندي اين فريند شود.

وقتي Make متوقف شد، متن زير را تايپ کنيد

make install

اين دستور نرم­افزاري را که تازه ايجاد شده در محل­هاي مناسب در سيستم شما نصب مي­کند. بنابراين هم اکنون تنها بايد نام برنامه­ي کاربردي را در ترمينال تايپ کنيد وبرنامه بايد اجرا شود. اگر برنامه اجرا نشده و خطايي گرفته شود، يک راح حل براي اين مشکل تايپکردن Idconfig و سپس تلاش مجدد است. Idconfig سيستم را بهنگام مي­کند تا از وجود فايل­هاي کتابخانه­اي جديد و .. آگاه شود.

وابستگي­ها

يکي از موضوعات ريز مورد علاقه وابستگي­ها هستند. توسعه دهندگان لينوکس اغتب نوشتن هيچ برنامه­اي را از صفر شروع نمي­کنند، بلکه تا حد زيادي به کاري که در گذشته توسط برنامه نويسان ديگر انجام شده تکيه مي­کنند. اين روش زيرکانه­اي است که باعث صرفه­جويي در زمان مي­شود. مردم خوش قلبي براي کمک به اين فرايند کتابخانه­هاي کدي ايجاد کرده­اند که به آساني براي برنامه­نويسان ديگر قابل دسترسي و استفاده است. اين کتابخانه­ها در يک محل ثتبت در سيستم فايل لينوکس که معمولا دايرکتوري "/lib" است ذخيره مي­شوند. حال اگر شما يک برنامه­ي کاربردي را که به کتابخانه­هاي خاصي نياز دارد نصب کنيد، در صورتي که اين کتابخانه­ها قبلا روي سيستم شما نصب شده باشند، برنامه اجرا شده و مشکلي پيش نمي­آيد. از طرف ديگر اگر کتابخانه­اي مورد نياز را نداشته باشيد بايد انها را يافته و نصب کنيد. اگر برنامه­نويسان اطلاعات مربوط به وابستگي را در فايل "README" يا "INSTALL" اي که در دايرکتوري منبع برنامه­ي کاربردي هستند، قرار داده باشد، اين کار آسان خواهد بود. بعضي برنامه­نويس­هاي بسيار مهربان نام و URL اي را که مي­توانيد کتابخانه­اي مورد نياز را پيدا کنيد، در فايل­ها قرار ميدهند.

معمولا کاربران تنبل لينوکس اين فايل­ها را نخوانده و مستقيما به سراغ فرايند استاندارد نصب مي­روند و احتمالا با پيغام خطاي "./configure" script در مورد فقدان کتابخانه­هاي مورد نياز مواجه مي­شوند. سپس اين افراد تنبل (از جمله خود من) به صورت انلاين موارد لازم را يافته و نصب مي­کنند. با اين حال اگر شما در مورد لينوکس تازه­کار هستيد، پيشنهاد مي­کنم قبل از شروع هر فرايند نصبي فايل­هاي "README" و "INSTALL" را بخوانيد. اين کار باعث صرفه­جويي در زمان شده و مشکلات شما را کاهش مي­دهد. به خاطر داشته بتشيد که هرچند ممکن است ليست وابستگي­ها طولاني باشد، شما به سادگي تک تک Package هاي مورد نياز را به روش بيان شده يافته و نصب خواهيد کرد. تا زماني که تمام موارد لازم براي نصب و اجراي نرم­افزار دلخواهتان را داشته باشيد.