Icecast فارسی


جریانِ دادهچیست؟

عبارت «جریانِ داده» (یک رسانه نظیر صوت یا تصویر) به ارسال بلادرنگ صوت و تصویر از طریق اینترنت اطلاق میشود. این کاربرد اینترنت را به یک رسانه برای پخش صوت و تصویر بدل میسازد. محتوای ارسال شده بروی اینترنت میتواند بر روی کامپیوتر گیرنده ذخیره شود و در واقع قابلیت ضبط برنامه در حال پخش را برای کاربران فراهم اورد.

گونه های مختلف جریان داده

سه نوع مختلف پخش داده صوتی و تصویری از طریق اینترنت وجود دارد: دریافت و پخش، دریافت پیش رونده و «جریانِ داده» واقعی.

دریافت و پخش

در این روش برای پخش برنامه ابتدا میبایست تمام محتوای رسانه بر روی کامپیوتر شما دریافت شده و سپس پخش شود. از این رو روش «دریافت و پخش» برای نمایش برنامه های زنده (یا پخش مستقیم) قابل استفاده نمیباشد. با این وجود اغلب روش مناسبی برای پخش فیلم با کیفیت مطلوب از طریق هر پهنای باندی است. هر چند تا زمانی که کل فایل حاوی فیلم بر روی کامپیوتر بار نشود، نمیتوان انرا تماشا کرد. پهنای باند دسترسی به اینترنت در این روش میتواند مسئله ساز باشد. برای مثال دریافت کامل یک فیلم سینمائی با کیفیت DVD (معمولا 4.6 گیگا بایت) از طریق مودم و خط تلفن حدود هشت روز به طول خواهد انجامید. این مدت زمان برای بیشتر افراد بسیار طولانی و حتی غیر قابل قبول است.
«دریافت و پخش» رسانه، از نوع «جریانِ داده» نیست ولی بسیار متداول تر از «جریانِ داده» میباشد. یکی از فعالیتهای بسیار پر طرفدار در اینترنت دریافت و پخش فایلها می باشد که شبکه های مشترک ساز فایلها دارای این قابلیت می باشند. با فراهم امدن اتصال باند پهن به اینترنت در بسیاری از کشورها به اشتراک گزاری فیلم و نرم افزار از طریق این شبکه ها روز به روز متداول تر میشود.

دریافت پیش رونده

این روش امکان پخش رسانه در حین دریافت شدن روی کامپیوتر را میسر میسازد. روش دریافت پیش رونده روشی هر چند مفید ولی دارای کارائی کمتری نسبت به «جریانِ داده» واقعی میباشد. با وجود اینکه در این روش به دلیل اینکه میتوان رسانه را ضمن دریافت تماشا کرد، و نسبت به روش دریافت و پخش دارای مزیت میباشد، ولی دارای معایب خاص خود است. برای مثال اگر سرعت پخش اطلاعات سریعتر از سرعت دریافت باشد، پخش رسانه تا دریافت بخش دیگری از تصویر متوقف خواهد شد. این اشکال میتواند بسیار ازار دهنده باشد و اغلب به همین دلیل است که بعضی از افراد ترجیح میدهند از «جریانِ داده» واقعی برای نقل و انتقال فایلهای خود استفاده کنند.
Quicktime (بسته نرم افزاری ارائه شده توسط Apple) دریافت پیش رونده را «شروع سریع» مینامد. سایر شرکتهای پیش رو در فن اوری پخش اینترنتی نیز عبارتها و کلمات متفاوتی را برای محصولات خود بکار برده اند. ما در این راهنما تا جائی که ممکن است از عبارات و الفاظ متداول تر استفاده خواهیم کرد.

«جریانِ داده» واقعی

این روش امکان تماشا یا شنیدن رسانه بدون نیاز به انتظار برای دریافت تمام یا قسمتی از فایل محتوای رسانه را فراهم می اورد. «جریانِ داده» واقعی تنها روشی است که میتواند برای پخش زنده صوت و تصویر با قابلیتهای پیشرفته تر نظیر کنترل پخش تصویر (توقف، برگشت به عقب، جهش از یک قسمت فیلم به قسمت دیگرد و ...) بکار رود. عبارتهای مختلفی برای «جریانِ داده» واقعی استفاده شده است، از جمله «پخش وبی»، «پخش زنده»، «تلویزیون وبی» و «رادیوی اینترنتی». عبارتی که بیشتر استفاده میشود، عبارت «جریانِ رسانه» میباشد.
تفاوت بین دریافت پیش رونده و «جریانِ داده» واقعی همواره قابل مشاهده نیست. برای مثال اگر اتصال اینترنت بسیار سریع باشد عملکرد دریافت پیش رونده مشابه «جریانِ داده» واقعی خواهد بود.
در روشهای دریافت و پخش، دریافت پیش رونده و «جریانِ داده» واقعی دو شیوه متمایز پیاده سازی بکار میرود: جریان فایل ایستا و «جریانِ داده» زنده.

جریان فایل ایستا

به تحویل فایهای رسانه ای (از پیش ضبط شده) از طریق اینترنت بطور بلادرنگ گفته میشود. در این متن هر گاه ما در مورد ارشیو انلاین رسانه صحبت میکنیم منظور روش جریان فایل ایستا میباشد. به این مقوله روش درخواست محتوای ارشیو شده نیز گفته میشود. یک ارشیو های ویدئو با قالب فایلهای «جریانِ داده» مثالی از جریان فایل ایستا است. این مقوله همچنین ارائه محتوا بر اساس تقاضا نیز گفته میشود. محتوا، میتواند به طریق دریافت و پخش، دریافت پیش رونده و یا «جریانِ داده» واقعی ارائه شود.

«جریانِ داده» زنده

به ارسال صوت یا ویدئو بطور زنده از طریق اینترنت گفته میشود و بیننده میتواند در زمان وقوع، تصاویر را مشاهده نماید. در این مقوله مثالهای متعددی را میتوان نام برد، نظیر: رادیوی انلاین و اجرای زنده برنامه. از بین دسته بندی های نام برده، فقط «جریانِ داده» واقعی میتواند اطلاعات را به این شیوه ارسال نماید.
این راهنما بیشتر به «جریانِ داده» واقعیِ محتوای زنده و ارشیو شده میپردازد.

کد کردن

برای پخش فایلهای از پیش ضبط شده از طریق اینترنت، نیاز است که محتوای فایل فشرده شده و با یک فرمت قابل پخش ذخیر شود. برای مثال نرم افزار تبدیل سی دی های صوتی به فرمت MP3 چنین کاری را انجام میدهد. در این فرایند، رکوردهای صوتی ذخیره شده روی سی دی توسط نرم افزار کدکننده (فرمت سی دی) به فرمت MP3 (فرمت «جریانِ داده» صوتی) تبدیل میشود. فشرده سازی اطلاعات در این فرایند ضمن اینکه حجم فایل صوتی را کاهش میدهد، ممکن است باعث کاهش کیفیت صوت نیز گردد.

فشرده سازی

روشهای فشرده سازی به دو گونه متمایز قابل تقسیم هستند: «با اتلاف» و «بی اتلاف»
وقتی که فرایند کد کننده، فایل اطلاعاتی مبدا را فشرده میکند تا بتواند از طریق اینترنت انرا بطور بلادرنگ ارسال کند، از کیفیت صدا یا تصویر محتوای فایل کاسته میشود. هر چه فایل اطلاعاتی بیشتر فشرده شود، افت کیفیت بیشتر خواهد بود. بنابراین باید حدی را در فشرده سازی در نظر گرفت که ضمن اینکه بیشترین میزان فشرده سازی انجام میشود، کیفیت صوت و تصویر هنوز قابل قبول باشد.
کد کردن زنده در اینجا به همین معنی است، با این تفاوت که ورودی کد کننده مشخصا یک فایل صوتی یا تصویری است. با انجام این فرایند نرم افزار کد کننده داده کد شده را بطور پیوسته به سرویس دهنده جریان داده ارسال میکند.

فشرده سازی بی اتلاف

به فرایند فشرده سازی اطلاعات بدون از دست رفتن کیفیت (یا گم شدن اطلاعات اولیه) گفته میشود. برای اینکه درک بهتر چگونگی کارکرد این روش، یک کیسه کاغذی را تصور کنید که داخلش یک شیئ است. وقتی هوای داخل کیسه را خارج کنیم, حجم کیسه کوچکتر شده ولی محتوای داخل ان تغییری نکرده است.

فشرده سازی با اتلاف

به این روش «کد کردن مفهومی» نیز گفته میشود، و در واقع عمل فشرده سازی با دور ریختن اطلاعاتِ کمتر مهم انجام میشود. الگوریتمهای فشرده سازی از این دست بسیار پیچیده هستند و سعی بر این دارند که ضمن دستیابی به حداکثر فشرده سازی، کاهش کیفیت قابل درک صدا و تصویر برای انسان را تا حد امکان کمینه کنند.
فشرده سازی با اتلاف، ظرافتهای ویژه ای دارد. الگورتمهای از این دست حساسیتهای سیستم شنوائی و بینائی انسان را در نظر گرفته و کیفیت اطلاعات فشرده شده را به گونه ای تنظیم میکنند که کیفیت صدا و تصویر از نظر ببینده/شنونده به تصویر یا صوت اصلی نزدیکتر باشد. چنین فرایندی نیاز به شناخت مدل روان-شنوائی و روان-بینائی انسان دارد.

کُدِک ها

به الگوریتمهایی که برای فشرده سازی و کد کردن صدا و تصویر استفاده میشود کُدِک نیز گفته میشود. این عبارت از تلفیق دو کلمه «فشرده سازی» و «نا فشرده سازی» (به انگلیسی) ساخته شده است. نرم افزار کد کننده از یک کُدِک برای فشرده سازی اطلاعات و تبدیل ان به «جریانِ داده» استفاده میکند. همچنین نرم افزار پخش از یک کُدِک برای نا فشرده سازی محتوا و نمایش ان استفاده میکند.
کُدِک یک شاهکار ریاضی است و هسته اصلی «جریانِ داده» به شمار میرود. شرکتهای متعددی سعی بر این دارند تا با کُدِک خود کاربران بیشتری را جلب کنند. هر کُدِک مبتنی بر شیوه خاصی است که تولید کننده ان معتقد است بهترین شیوه میباشد. استفاده از بعضی از این کُدِک ها نیاز به کسب مجوز از تولید کننده دارد.

حجم ارسال

به فرایند کاهش حجم داده، فشرده سازی گفته میشود.
چند گانگی حجم ارسال به سرویس دهنده و پخش کننده «جریانِ داده» امکان میدهد که با یکدیگر بر سر بهترین (و بیشترین) پهنای باند ارسال اطلاعات توافق کنند. از اینرو نسبت به پهنای باندِ اتصال به اینترنت بهترین کیفیت ممکن صدا و تصویر در سمت گیرنده ارائه میشود. حجم ارسال چند گانه فقط یک «جریانِ داده» کد شده تولید میکند.
انتخاب حجم(های) ارسال نیاز به در در نظر گرفتن چند فاکتور مختلف دارد، شامل: اتصال مخاطبین؛ اندازه فریمهای تصویر ارسالی؛ میزان تغییرات در فریمهای متوالی؛ کیفیت تصویر، نوع کد گذاری برای ارسال صوت (سطح نویز/مکالمه/موزیک با کیفیت استریو)؛ میزان جابجائی دوربین (در تصویر ویدئو)؛ کیفیت لنز و دوربین فیلم برداری استفاده شده.

تحویل

«جریانِ داده» ایستا (فایلهای ارشیو شده) میتواند توسط یک سرویس دهنده وب معمولی انجام شود. این شوه معمولا ارزانترین روش برای ارائه محتوا در یک مقیاس کوچک است، ولی نمیتواند برای «جریانِ داده» زنده بکار رود و همچنین قابلیتهای پیشرفته «جریانِ داده» واقعی، نظیر حجم ارسال چندگانه را ندارد. در این روش احتمال وقوع وقفه در پخش زیاد است و نمیتوان تعداد زیادی گیرنده را در آن واحد سرویس داد.

برای پخش به شیوه «جریانِ داده» زنده و دستیابی به حداکثر مزایای ان به یک سرویس دهنده «جریانِ داده» نیاز است. سخت افزار این سرویس دهنده از نوع معمول بوده که یک نرم افزار سرویس دهنده «جریانِ داده» روی ان نصب شده است. البته نرم افزار سرویس دهنده «جریانِ داده» میتواند روی یک سرویس دهنده وب نیز نصب شود.

سرویس دهنده های «جریانِ داده»

برای درک بهتر عملکرد نرم افزار سرویس دهنده «جریانِ داده» انرا مشابه یک ایستگاه پخش رادیو فرض کنید. یک ایستگاه رادیوئی دارای سه قسمت اصلی میباشد: استودیوی پخش، فرستنده، و گیرنده های شنوندگان.

radio_en.gif

تصویر فوق اجزای یک ایستگاه رادیوئی را نمایش میدهد. استودیوی پخش در اینجا منبع تولید صوت است که در ان معمولا میزهای کنترل و میکس صدا، دستگاهای پخش سی دی قرار دارند. صدا، از استودیوی پخش از طریق کابل یا امواج مایکرو ویو به فرستنده ایستگاه منتقل میشود. و فرستنده، صوت را روی موج FM به گیرنده ها (گیرنده های رادیو) ارسال میکند.

بر اساس این طرز کار سیستم رادیو هر تعداد دستگاه رادیوئی که روشن بوده و روی کانال ایستگاه پخش تنظیم شده اند، صدای ارسال شده از استودیوی پخش را میشنوند. حال یک استودیوی پخش بدون فرستنده رادیوئی را فرض کنید؛ در این حالت ایستگاه رادیوئی تعداد بسیار بسیار محدودتری شنونده خواهد داشت! در واقع فقط شنودنگانی که در استودیوی پخش حضور داشته باشند قادر به شنیدن برنامه خواهند بود. پس فرستنده در اینجا وظیفه توزیع محتوا، به شنوندگان زیاد تری را را انجام میدهد.
این مثال مقایسه ملموسی است از اینکه چرا به «جریانِ داده» نیاز است و چطور کار میکند. اگر شما صوت را از بلندگوی کامپیوتر خود پخش کنید، تعداد شنوندگان نمتواند زیاد باشد... بنابران «جریانِ داده» در اینجا به گونه ای استفاده میشود که تعداد بیشتری شنونده قادر به شنیدن صدا باشند.
حال، تطبیق سرویس دهنده «جریانِ داده» با پخش رادیوئی ساده است
transmit_server_en.gif
. نرم افزار سرویس دهنده «جریانِ داده» کار فرستنده رادیوئی را انجام داده و صوت را به گیرنده ها ارسال میکند. داشتن یک انتن فرستنده بزرگتر مشابه داشتن پهنای باند بیشتر برای ارسال به تعداد بیشتری شنونده است.